Kritiek op Live8 van Bob Geldof

Met de concertenreeks Live8 wil rockster Bob Geldof Afrika helpen. Het ambitieuze project wekt veel wrevel.

Sir Bob Geldof, de Ierse rockster die zich graag opwerpt als het geweten van de Westerse wereld, wordt niet graag tegengesproken. Zeker niet nu hij bezig is met een nieuwe missie voor Afrika, Live8. Met popconcerten her en der in de wereld en een massale mars op de Schotse hoofdstad Edinburgh wil Geldof druk uitoefenen op de leiders van de G8, de grootste industriële landen ter wereld, die in juli in het naburige Gleneagles confereren. Ze moeten veel meer hulp geven aan Afrika, vindt hij. "Just give us the fucking money", zoals Sir Bob het onlangs kernachtig formuleerde.

Toch groeit de kritiek op zijn ambitieuze project. De bekende BBC radiopresentator Andy Kershaw, die in 1985 zelf meehielp met het eerste Live Aid-concert, noemde het afgelopen weekeinde "een schande" dat er maar één Afrikaanse artiest was uitgenodigd om op de Live 8-concerten op te treden. Geldof bracht daar tegenin dat het om een politieke actie voor Afrika gaat, die zoveel mogelijk aandacht in de wereld moet krijgen. Dat kan het beste door Westerse sterren in te schakelen. "Ik kan me geen artiest permitteren die maar 20.000 exemplaren verkoopt", aldus Geldof. "Als we en concert gaven met alleen Afrikaanse artiesten, hoeveel mensen zouden er dan komen?"

Het kwam Sir Bob van verschillende kanten op het verwijt te staan paternalistisch te zijn. Velen wijzen er intussen op dat het de vraag is in hoeverre Afrika er daadwerkelijk van profiteert, terwijl wel vaststaat dat de verkoopcijfers van de deelnemende artiesten er door zullen stijgen.

Geldofs wens de mensen bewust te maken van het lijden van Afrika, stuitte eveneens, op honende reacties. Janet Street-Porter, columniste van The Independent, zei dat ze het wel kon uitschreeuwen van ergernis over Geldof: "Ik weet van de ondervoeding, de verkrachting en het lijden van Afrika, net als ieder mens met een halve hersencel: Wat we ook kennen en waarover we wanhopen is het onvermogen van Afrika om zijn eigen huis op orde te krijgen."

Ook de vanzelfsprekendheid waarmee Geldof plannen lanceert die diep in het openbare leven in, heeft tot irritatie geleid. In Schotland is verontwaardigd gereageerd op zijn oproep om met een miljoen mensen naar Edinburgh te marcheren, zonder dat, hij daarover vooraf overleg met de autoriteiten had gevoerd. De middelgrote stad kan zulke enorme aantallen bezoekers niet of nauwelijks aan.

Wrevel wekte Geldof ook met zijn oproep van school te spijbelen ter wille van de demonstratie. "Wat geeft hem het recht kinderen te vertellen dat ze twee dagen moeten spijbelen omdat hij denkt dat het protest belangrijker is dan geometrie", vroeg Magnus Linklater, columnist van The Times zich korzelig, af.

Intussen valt niet te ontkennen dat het persoonlijke engagement van Geldof al veel in beweging heeft gebracht. Op 2 juli zijn er concerten in Londen, Philadelphia, Berlijn, Versailles en Rome. Naast Geldof zullen onder meer Sir Elton John, Madonna, de voor deze gelegenheid herenigde Spice Girls, U2, Dido, Yannick Noah en Bon jovi optreden. Op 6 juli, de dag dat de G8 in Gleneagles begint, is er in Edinburgh een slotconcert. Die dag worden ook deelnemers aan de mars op Edinburgh verwacht, dus dat kan druk worden.

Ook de politici zijn al volop in touw, want vooral gastheer Tony Blair krijgt niet graag op zijn kop van zijn vriend Bob Geldof, met wie hij in maart in Londen een ambitieus hulpprogramma voor Afrika presenteerde. Dit voorziet in een verdubbeling van de hulp aan het zwarte continent, het afbreken van handelsbarrières, het annuleren van schulden van de armste landen en het terugdringen van corruptie in de Afrikaanse landen zelf. Blair probeerde eerder deze week bij een bezoek aan Washinton ook president Bush op zijn hand te krijgen. Dat lukte maar zeer gedeeltelijk. Gelukkig voor Blair was Bush wel bereid de schulden van de armste landen voor 100 procent kwijt te schelden al moet nog worden afgewacht of de overige G8-landen daar meienstemmen. Geldof noemde daarom in een bui van welwillendheid het resultaat van Blairs trip naar de VS "bemoedigend". De meeste andere waarnemers vonden het echter, magertjes in het licht van de eerder geuite aspiraties van Blair en Geldof. Maar Blair heeft de hoop op meer nog niet opgegeven. "Wacht maar tot we in Gleneagles bij elkaar komen."

Bron: NRC Handelsblad, 11 juni 2005
Door Floris van Straaten